Najava press konferencije Teatar promene

Salašarsko pozorište/Tanya Szín Ház i Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) Vas najsrdačnije pozivaju na press konferenciju Teatar promene – interaktivne radionice i pozorišna predstava o položaju LGBTIQ osoba. Konferencija će biti održana u ponedeljak, 16. oktobra 2017, sa početkom u 12 časova, u Medija centru, Terazije 2, Beograd. Tom prilikom biće najavljena turneja Salašarskog pozorišta i CRCD-a u 7 gradova Srbije (Novi Sad, Subotica, Kanjiža, Zrenjanin, Beograd, Niš i Zaječar). Tokom turneje po Srbiji biće izvedena predstava Sretne suze svatova/Víg könnyek násza i ispitavani stavovi publike o LGBTIQ populaciji. Predstava je dvojezična, na mađarskom i srpskom, sa titlovanjem.

Govore:

Puskás Zoltán, režiser, Salašarsko pozorište

Lénárd Róbert, dramaturg, Salašarsko pozorište

Snežana Ilić, izvršna direktorica, CRCD

Glavna tema predstave je međusobno prihvatanje. Koliko smo strpljivi i tolerantni kada su naši voljeni u pitanju. Prihvatamo li da naše dete izabere partnera različite nacionalnosti, prihvatamo li da naše dete izabere partnera istog pola. Ili umemo li prihvatiti to da je sve ovo plod mašte koji je toliko realan u očima našeg deteta kao sama realnost. Gde se kreću naše granice koje dele racionalnost od ludila.

Salašarsko pozorište je osnovano 1978, od strane mladih umetnika, sa namerom da i u sela Vojvodine dospe pozorište i umetnost. U početku su putovali magarećom zapregom i pešice, a danas su na raspolaganju traktor i auto. Svakog leta se predstava odigrava u 25-30 mesta, na mađarskom jeziku, i ova jedna sezona podrazumeva 13.000-16.000 gledalaca. Salašarsko pozorište je do sada posetilo Mađarsku, Rumuniju, Sloveniju, kao i razne festivale, osvajajući bitne nagrade. Sedište mu je u Kavilu, u malom selu između Bačke Topole, Ade i Sente. Ove godine se sedište izgradilo, pomoću države Mađarske i Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine.

Projekat Teatar promene – interaktivne radionice i pozorišna predstava o položaju LGBTIQ osoba se realizuje uz podršku Delegacije Evropske Unije u Srbiji.

Mađarski iredentizam kao pretnja stabilnim međunacionalnim odnosima

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u okviru svog kontinuiranog monitoringa ostvarivanja prava nacionalnih manjina u Srbiji, smatra da je potrebno da upozori na sledeće:

Zvaničnici Mađarske iznose izjave koje destabilizuju međunacionalne odnose u regionu. Savez vojvođanskih Mađara, kao deo vladajuće koalicije u Narodnoj skupštini i deo Vlade Srbije u kojoj je zastupljen sa više državnih sekretara, ove izjave dodatno radikalizuje. Vlada Srbije pod čijom se kontrolom nalaze mediji u Srbiji na ovo ne reaguje. Shodno tome, u medijima se ovaj trend uopšte ne pominje.

Odsustvo reakcija Vlade Srbije i javnosti u Srbiji na ove provokacije zabrinjava. U slučaju nepovoljnog razvoja procesa u Panonoskom basenu, cenu će, kao već više puta do sada, verovatno platiti pripadnici mađarske nacionalne manjine. Njihovim pravima i njihovim realnim položajem neodgovorno se igraju svojim činjenjem Vlada u Budimpešti, svojim nečinjenjem Vlada u Beogradu, kao i njhova najuticajnija politička stranka u Srbiji, Savez vojvođanskih Mađara.

G. Janoš Lazar, ministar zadužen za vođenje Kancelarije predsednika Vlade Mađarske, izjavio je 31. maja u Makou, da Trijanonska trauma “nema samo žrtve, već i počinioce, saučesnike i korisnike. Spomenika njihovoj odgovornosti, spomenike izvinjenja ne nalazimo ni u Parizu, međ dvorcima Versaja, ni u Gornjim krajevima, Erdelju, Parcijumu, Južnim krajevima i Zakarpatskoj”. G. Lazar je naglasio da se nekadašnje sile Antante ne izvinjavaju Mađarima i da ne pokazuju znake suočavanja sa prošlošću. G. Lazar je naveo da Mađarska ne zahteva reviziju granica, niti “povratak zemlje”.

Istom prilikom zamenik predsednika Vlade Mađarske g. Žolt Šemjen izjavio je da se “Trijanonska tragedija desila, jer je na vlast došla vlada koja nacionalno postojanje nije smatrala vrednošću i koja je namerno razbila vojsku, državnu upravu i paralizovala odbrambeni refleks mađarske nacije”.

U istupima mađarskih ministara vidljivo je stereotipno šovinističko predstavljanje vlastite nacije kao isključivo žrtve, a nipošto kao egzekutora. Ministri nisu pomenuli poraze mađarske vojske na Volgi i na Donu, gde se Mađarska borila kao Hitlerov saveznik. Niti su pomenuli masovno fizičko istrebljenje mađarskih Jevreja i Roma pod vlašću Ferenca Salašija, u sklopu prethodnog pokušaja da se ispravi “Trijanonska nepravda”.

Na centralnoj manifestaciji povodom Dana nacionalnog zajedništva, održanoj 3. juna 2017. u Bačkim Vinogradima, bili su prisutni dr Atila Pinter, ambasador Mađarske u Beogradu, dr Janoš Babić, generalni konzul Mađarske u Subotici, g. Ištvan Pastor, u svojstvu predsednika Saveza vojvođanskih Mađara, kao i g. Jene Hajnal, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta.>>>

Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – deceniju posle

U Beogradu, u Kući ljudskih prava 28. marta 2017. održana je rasprava povodom našeg istraživanja Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – deceniju posle. U raspravi su učestvovali predstavnici nacionalnih saveta nacionalnih manjina i manjinskih medija. Uvodničari su bili: Kalman Kuntić, autor analize tradicionalnih medija na manjinskim jezicima, Miroslav Keveždi, autor analize online medija na manjinskim jezicima i Vladimir Ilić, autor analize rezultata terenskog istraživanja manjinskih i višejezičnih medija. CRCD je, naime, tokom poslednja tri meseca 2016. realizovao empirijsko istraživanje na teritoriji 24 grada i opština i ukupno većem broju naseljenih mesta u Srbiji u kojima postoje mediji na 12 manjinskih jezika, dok je s druge strane, desk analizom obuhvaćeno 16 nacionalnih manjina. Na taj način došlo se do obuhvatne i realne slike stanja u kojem se nalazi informisanje na manjinskim jezicima. Učesnici u raspravi su isticali i ilustrovali, pre svega, nejednako uživanje ovog prava za sve manjine, što je posledica različitog postupanja države Srbije prema različitim manjinama i založili se za uravnotežene politike finansiranja zbog tržišne nekonkurentnosti manjinskih medija.

Studija Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – predlozi za nove poliike, deceniju posle izlazi iz štampe početkom maja 2017. i biće predstavljena na tribinama u Subotici, Novom Pazaru i Novom Sadu tokom maja meseca.

Saopštenje Mreže za interkulturalnost o procesu izmene propisa kojima je uređen položaj nacionalnih manjina

Isključivanje organizacija civilnog društva iz procesa izmena zakona kojima je uređen položaj nacionalnih manjina i oglušivanje o primedbe i predloge koje su uputile Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave u vezi sa Nacrtom zakona o izmenama i dopunama Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina ne doprinosi ni učvršćivanju vladavine prava niti donošenju rešenja koja su u najboljem interesu građana i građanki.

Nastojeći da doprinesu unapređenju pravnog i društvenog položaja nacionalnih manjina i vodeći računa o tome da su Akcionim planom za pregovaranje Poglavlja 23 utvrđeni rokovi u kojima je potrebno da se suštinski unapredi stanje o ovoj oblasti organizacije civilnog društva su nakon Javne rasprave o pomenutom Nacrtu zakona uputile nadležnom Ministarstvu dokument u kojem pored ukazivanja na probleme predlažu i način na koji se oni mogu prevazići u roku koji ne ugrožava ostvarivanje Akcionog plana. Obrazloženje problema i predloge rešenja organizacije civilnog društva su zasnovale na dugogodišnjim istraživanjima, činjenicama i neposrednom radu sa pripadnicima nacionalnih manjina. Prethodno, organizacije civilnog društva su na pomenutoj Javnoj raspravi koju je organizovalo Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu saopštile isto mišljenje.

U Izveštaju o sprovedenoj javnoj raspravi o Nacrtu pomenutog zakona (http://www.mduls.gov.rs/aktivnosti-obavestenja.php#a43) Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu obrazlaže zbog čega nije prihvatilo primedbe i predloge koje je dobilo kako od organizacija civilnog društva, tako i od državnih organa i predstavnika nacionalnih manjina. U Izveštaju se navodi da većinu primedbi „Ministarstvo nije bilo u mogućnosti da prihvati kako zbog toga što jednim delom nisu u duhu koncepta na kojem se zakon zasniva, tako i zbog toga što u značajnoj meri odudaraju od sistemskih rešenja, zalaze u materiju koja treba da bude regulisana posebnim zakonom, ili predstavljaju kritiku već postojećih i važećih rešenja sadržanih u drugim zakonima“.>>>

Neki novi tonovi u procesu srpsko-mađarskog pomirenja

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) uočio je neke nipošto beznačajne promene u ovogodišnjem obeležavanju godišnjice ubistava nevinih mađarskih civila prilikom oslobođenja Vojvodine 1944.

Naime, kao već više godina unazad, kraj oktobra i početak novembra 2016. u Vojvodini obeležila su javna podsećanja na civile mađarske narodnosti koje su 1944, posle oslobođenja Vojvodine od fašizma, ubili jugoslovenski partizani.

Na različitim komemoracijama, u Čurugu, Subotici, Temerinu, Senti, Horgošu, Martonošu i drugde, govorili su oni kojima je tu bilo mesto: potomci pobijenih civila, ambasador Mađarske dr Atila Pinter, predsednik Skupštine Vojvodine g. Ištvan Pastor, predsednici političkih stranaka Savez vojvođanskih Mađara i Demokratska stranka vojvođanskih Mađara, predsednici opština, rimokatolički i kalvinistički sveštenici, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta, i drugi.

U organizaciji Mađarskog nacionalnog saveta objavljeno je izdanje o masovnim grobnicama nedužnih mađarskih žrtava iz 1944/45, koje sadrži i GPS-koordinate masovnih grobnica.

U Novom Sadu je g. Bela Čorba, predsednik Demokratske stranke vojvođanskih Mađara pored ostalog saopštio: „Stanovnici Novog Sada su tokom Drugog svetskog rata i neposredno nakon njega mogli da iskuse grehe dve užasne ideološke zablude XX veka: fašizma i komunizma: hiljade nedužnih su postale žrtve ideoloških fanatizama i nacionalne mržnje. (…) Još je rat trajao a u Istočnoj Evropi su sile pobednice nad nacizmom odmah ponovili ovu nečovečansku praksu i princip. Primer za to su šest logora smrti i mnoštvo radnih logora koje su stvorile Titove snage i stradanje interniranih Nemaca i Mađara (među njima i Novosađana)“.>>>

U pozadini Orbanove posete Beogradu

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD), povodom posete Viktora Orbana Beogradu, ocenjuje da je posve vidljivo da srdačni politički savez Srpske napredne stranke i Saveza vojvođanskih Mađara, utemeljen na vrlo bliskim odnosima vlada u Budimpešti i u Beogradu, znači doslednu primenu manjinskih prava u krajevima gde mađarska manjina ima većinu i ubrzanu asimilaciju mađarske manjine tamo gde većinu čini etnički srpsko stanovništvo.

Ovakvo ponašanje vlada u Beogradu i Budimpešti, kao i Saveza vojvođanskih Mađara i Srpske napredne strake, jeste put u ostvarivanje bosanskog scenarija razaranja moderne građanske države po etničkim šavovima.

Položaj mađarske nacionalne manjine u Srbiji veoma je dobar. To je najbrojnija nacionalna manjina u Srbiji. Najjača mađarska manjinska stranka, Savez vojvođanskih Mađara, zastupljena je u Vladi Srbije sa pet državnih sekretara; njen vođa je predsednik Skupštine Autonomne pokrajine Vojvodina; 14. avgusta 2016. je najjača stranka u Srbiji, Srspka napredna stranka, zaključila poseban sporazum o saradnji sa Savezom vojvođanskih Mađara.

Broj učenika Mađara u nastavi na maternjem jeziku ne pada ispod 80% na nivou osnovne škole; on ostaje vrlo visok i na nivou srednjoškolske nastave.

U severnoj Bačkoj i u Potisju, u Temerinu i u Senti, i pored opadanja ukupnog broja Mađara ove godine je porastao broj učenika u nastavi na mađarskom jeziku. Isto važi i za niz drugih mesta naseljenih etničkim Mađarima u severnoj Bačkoj: na sednici održanoj 26. avgusta najviši organ mađarske samouprave, Mađarski nacionalni savet, podržao je otvaranje 29 odeljenja u mestima naseljenim Mađarima u kojima ne postoji dovoljan broj učenika (15) za obavezno otvaranje nastave na manjinskom jeziku.>>>

Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – Preporuke za nove politike

Tokom 2016. sprovodimo istraživanje manjinskih i višejezičkih medija u Srbiji sa ciljem da izvršimo analizu kapaciteta medija i produkcijskih kuća koje proizvode informativne sadržaje na manjinskim jezicima tokom primene nove zakonske regulative.

Istraživanjem će biti obuhvaćeni čelni ljudi medija, novinari, političke i kulturne elite nacionalnih manjina i medijska publika/pripadnici nacionalnih manjina.

Osim istraživačkog rada na terenu analiziraće se postojeća domaća i međunarodna zakonska regulativa, a uradiće se i komparativna analiza srbijanske prakse s pravnim režimima u nekoliko drugih država (Hrvatska, Mađarska, Rumunija).

Analiza će biti polazna osnova za izradu preporuka za redefinisanje praktičnih politika u oblasti informisanja na jezicima nacionalnih manjina.

Projekat se realizuje uz podršku Fondacije za otvoreno društvo, Srbija.

Povodom objavljivanja rezultata popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) s pažnjom prati činioce koji utiču na oblikovanje položaja nacionalnih manjina u Srbiji. S tim u vezi, treba imati u vidu da su etnički Bošnjaci postali većina stanovištva u Bosni i Hercegovini. Formalno-pravno, s obzirom na Ustav BiH i nameđunarodne dokumente, ova pojava ne proizvodi posledice. No, treba imati u vidu da će u stvarnom društvenom životu to proizvesti praktične posledice, s obzirom na sledeće tri činjenice:

1. Bošnjaci u Srbiji sada se graniče sa državom u kojoj njihovi sunarodnici čine većinu stanovništva.

2. Republika Srpska je, nezavisno od njenog ustavnopravnog položaja, u ne beznačajnoj meri postala manjinska autonomija u okviru Bosne i Hercegovine. Njen položaj realno nalikuje na zahtevani mađarski autonomni okrug na severu Vojvodine.

3. U Crnoj Gori etnički Crnogorci čine nepunih 45% ukupnog stanovništva, etnički Srbi nepunih 29%, Bošnjaci nepunih 9% itd.

Ove činjenice ne mogu da ostanu bez uticaja na položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i ne samo u njoj). Za pohvalu je što pobednici na skupštinskim izborima u Srbiji nameravaju da u vladu ili u skupštinsku većinu uključe predstavnike mađarske i bošnjačke manjine.

CRCD će nastaviti da prati položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i) u kontekstu regionalnih dešavanja.

Okrugli sto Građani kao partneri

okrugli sto_gradjani kao partneriU Zrenjaninu je 18. maja 2016. godine organizovan okrugli sto Građani kao partneri, na kojem su učestvovali predstavnici organizacija civilnog društva iz pet opština Srednjeg Banata, predstavnici lokalnih samouprava i mediji.

Manjinska politika Srbije u svetlu strateškog saveza Srbije i Mađarske

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u svetlu pokrenute akcije civilnog društva da se pri formiranju nove Vlade Srbije obnovi Ministarstvo za ljudska i manjinska prava nalazi za potrebnim da skrene pažnju javnosti na sledeće činjenice:

Ovaj zahtev za ponovnim uspostavljanjem Ministarstva za ljudska i manjinska prava, s obzirom na u osnovi dobra iskustva post-petooktobarskih ministarstava u vladama Savezne republike Jugoslavije, Savetu ministara Državne zajednice i Vlade Srbije je i više nego razumljiv. Poseban značaj ovim razmišljanjima i predloženoj akciji daje predstojeće otvaranje poglavlja 23 u pregovorima sa Evropskom Unijom.

Okolnosti su se, međutim, značajno promenile. Na opštijem planu, Srbija u pogledu regulisanja manjinskih prava danas više zavisi od bilateralnih odnosa sa zemljama maticama nacionalnih manjina, koje su već članice EU, nego od standarda međunarodnih organizacija. Obaveze prema međunarodnim organizacijama na ovom polju, Srbija je uglavnom ispunila, sa izuzetkom pitanja romske manjine. Dovoljno je u tom smislu pogledati nekoliko poslednjih izveštaja Evropske Komisije o napretku u delovima koji se odnose na prava nacionalnih manjina.

Sa dobijanjem statusa kandidata i u svetlu predstojećeg otvaranja poglavlja 23, pitanje ostvarivanja prava nacionalnih manjina za Srbiju od unutrašnjeg pitanja se pretvorilo u mnoštvo bilateralnih pitanja. Svaka članica EU ima pravo na veto. Dobijanje statusa kandidata bilo je neposredno uslovljeno potpisivanjem Protokola sa vladom Rumunijom kojim je Srbija prihvatila obaveze prema rumunskoj/vlaškoj nacionalnoj manjini na sam dan dobijanja statusa kandidata za EU (mart 2012).

U poslednje vreme Hrvatska uslovljava otvaranje poglavlja 23 neposrednim političkim predstavljanjem hrvatske nacionalne manjine u Narodnoj skupštini.

Danas je, međutim, od presudnog uticaja strateška spoljno-politička saradnja Srbije sa Mađarskom. Ona omogućuje Srbiji da se (delom i preko intervencija Brisela i Berlina) odupre pritiscima Hrvatske i Rumunije u pogledu ispunjenja njihovih zahteva, i da predupredi slične zahteve Bugarske, svojevremeno izražene kroz ukazivanje potpredsednice Republike Bugarske na nezadovoljstvo Sofije položajem bugarske manjine.

>>>

CRCD