Saopštenje Mreže za interkulturalnost o procesu izmene propisa kojima je uređen položaj nacionalnih manjina

Isključivanje organizacija civilnog društva iz procesa izmena zakona kojima je uređen položaj nacionalnih manjina i oglušivanje o primedbe i predloge koje su uputile Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave u vezi sa Nacrtom zakona o izmenama i dopunama Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina ne doprinosi ni učvršćivanju vladavine prava niti donošenju rešenja koja su u najboljem interesu građana i građanki.

Nastojeći da doprinesu unapređenju pravnog i društvenog položaja nacionalnih manjina i vodeći računa o tome da su Akcionim planom za pregovaranje Poglavlja 23 utvrđeni rokovi u kojima je potrebno da se suštinski unapredi stanje o ovoj oblasti organizacije civilnog društva su nakon Javne rasprave o pomenutom Nacrtu zakona uputile nadležnom Ministarstvu dokument u kojem pored ukazivanja na probleme predlažu i način na koji se oni mogu prevazići u roku koji ne ugrožava ostvarivanje Akcionog plana. Obrazloženje problema i predloge rešenja organizacije civilnog društva su zasnovale na dugogodišnjim istraživanjima, činjenicama i neposrednom radu sa pripadnicima nacionalnih manjina. Prethodno, organizacije civilnog društva su na pomenutoj Javnoj raspravi koju je organizovalo Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu saopštile isto mišljenje.

U Izveštaju o sprovedenoj javnoj raspravi o Nacrtu pomenutog zakona (http://www.mduls.gov.rs/aktivnosti-obavestenja.php#a43) Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu obrazlaže zbog čega nije prihvatilo primedbe i predloge koje je dobilo kako od organizacija civilnog društva, tako i od državnih organa i predstavnika nacionalnih manjina. U Izveštaju se navodi da većinu primedbi „Ministarstvo nije bilo u mogućnosti da prihvati kako zbog toga što jednim delom nisu u duhu koncepta na kojem se zakon zasniva, tako i zbog toga što u značajnoj meri odudaraju od sistemskih rešenja, zalaze u materiju koja treba da bude regulisana posebnim zakonom, ili predstavljaju kritiku već postojećih i važećih rešenja sadržanih u drugim zakonima“.>>>

Neki novi tonovi u procesu srpsko-mađarskog pomirenja

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) uočio je neke nipošto beznačajne promene u ovogodišnjem obeležavanju godišnjice ubistava nevinih mađarskih civila prilikom oslobođenja Vojvodine 1944.

Naime, kao već više godina unazad, kraj oktobra i početak novembra 2016. u Vojvodini obeležila su javna podsećanja na civile mađarske narodnosti koje su 1944, posle oslobođenja Vojvodine od fašizma, ubili jugoslovenski partizani.

Na različitim komemoracijama, u Čurugu, Subotici, Temerinu, Senti, Horgošu, Martonošu i drugde, govorili su oni kojima je tu bilo mesto: potomci pobijenih civila, ambasador Mađarske dr Atila Pinter, predsednik Skupštine Vojvodine g. Ištvan Pastor, predsednici političkih stranaka Savez vojvođanskih Mađara i Demokratska stranka vojvođanskih Mađara, predsednici opština, rimokatolički i kalvinistički sveštenici, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta, i drugi.

U organizaciji Mađarskog nacionalnog saveta objavljeno je izdanje o masovnim grobnicama nedužnih mađarskih žrtava iz 1944/45, koje sadrži i GPS-koordinate masovnih grobnica.

U Novom Sadu je g. Bela Čorba, predsednik Demokratske stranke vojvođanskih Mađara pored ostalog saopštio: „Stanovnici Novog Sada su tokom Drugog svetskog rata i neposredno nakon njega mogli da iskuse grehe dve užasne ideološke zablude XX veka: fašizma i komunizma: hiljade nedužnih su postale žrtve ideoloških fanatizama i nacionalne mržnje. (…) Još je rat trajao a u Istočnoj Evropi su sile pobednice nad nacizmom odmah ponovili ovu nečovečansku praksu i princip. Primer za to su šest logora smrti i mnoštvo radnih logora koje su stvorile Titove snage i stradanje interniranih Nemaca i Mađara (među njima i Novosađana)“.>>>

U pozadini Orbanove posete Beogradu

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD), povodom posete Viktora Orbana Beogradu, ocenjuje da je posve vidljivo da srdačni politički savez Srpske napredne stranke i Saveza vojvođanskih Mađara, utemeljen na vrlo bliskim odnosima vlada u Budimpešti i u Beogradu, znači doslednu primenu manjinskih prava u krajevima gde mađarska manjina ima većinu i ubrzanu asimilaciju mađarske manjine tamo gde većinu čini etnički srpsko stanovništvo.

Ovakvo ponašanje vlada u Beogradu i Budimpešti, kao i Saveza vojvođanskih Mađara i Srpske napredne strake, jeste put u ostvarivanje bosanskog scenarija razaranja moderne građanske države po etničkim šavovima.

Položaj mađarske nacionalne manjine u Srbiji veoma je dobar. To je najbrojnija nacionalna manjina u Srbiji. Najjača mađarska manjinska stranka, Savez vojvođanskih Mađara, zastupljena je u Vladi Srbije sa pet državnih sekretara; njen vođa je predsednik Skupštine Autonomne pokrajine Vojvodina; 14. avgusta 2016. je najjača stranka u Srbiji, Srspka napredna stranka, zaključila poseban sporazum o saradnji sa Savezom vojvođanskih Mađara.

Broj učenika Mađara u nastavi na maternjem jeziku ne pada ispod 80% na nivou osnovne škole; on ostaje vrlo visok i na nivou srednjoškolske nastave.

U severnoj Bačkoj i u Potisju, u Temerinu i u Senti, i pored opadanja ukupnog broja Mađara ove godine je porastao broj učenika u nastavi na mađarskom jeziku. Isto važi i za niz drugih mesta naseljenih etničkim Mađarima u severnoj Bačkoj: na sednici održanoj 26. avgusta najviši organ mađarske samouprave, Mađarski nacionalni savet, podržao je otvaranje 29 odeljenja u mestima naseljenim Mađarima u kojima ne postoji dovoljan broj učenika (15) za obavezno otvaranje nastave na manjinskom jeziku.>>>

Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – Preporuke za nove politike

Tokom 2016. sprovodimo istraživanje manjinskih i višejezičkih medija u Srbiji sa ciljem da izvršimo analizu kapaciteta medija i produkcijskih kuća koje proizvode informativne sadržaje na manjinskim jezicima tokom primene nove zakonske regulative.

Istraživanjem će biti obuhvaćeni čelni ljudi medija, novinari, političke i kulturne elite nacionalnih manjina i medijska publika/pripadnici nacionalnih manjina.

Osim istraživačkog rada na terenu analiziraće se postojeća domaća i međunarodna zakonska regulativa, a uradiće se i komparativna analiza srbijanske prakse s pravnim režimima u nekoliko drugih država (Hrvatska, Mađarska, Rumunija).

Analiza će biti polazna osnova za izradu preporuka za redefinisanje praktičnih politika u oblasti informisanja na jezicima nacionalnih manjina.

Projekat se realizuje uz podršku Fondacije za otvoreno društvo, Srbija.

Povodom objavljivanja rezultata popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) s pažnjom prati činioce koji utiču na oblikovanje položaja nacionalnih manjina u Srbiji. S tim u vezi, treba imati u vidu da su etnički Bošnjaci postali većina stanovištva u Bosni i Hercegovini. Formalno-pravno, s obzirom na Ustav BiH i nameđunarodne dokumente, ova pojava ne proizvodi posledice. No, treba imati u vidu da će u stvarnom društvenom životu to proizvesti praktične posledice, s obzirom na sledeće tri činjenice:

1. Bošnjaci u Srbiji sada se graniče sa državom u kojoj njihovi sunarodnici čine većinu stanovništva.

2. Republika Srpska je, nezavisno od njenog ustavnopravnog položaja, u ne beznačajnoj meri postala manjinska autonomija u okviru Bosne i Hercegovine. Njen položaj realno nalikuje na zahtevani mađarski autonomni okrug na severu Vojvodine.

3. U Crnoj Gori etnički Crnogorci čine nepunih 45% ukupnog stanovništva, etnički Srbi nepunih 29%, Bošnjaci nepunih 9% itd.

Ove činjenice ne mogu da ostanu bez uticaja na položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i ne samo u njoj). Za pohvalu je što pobednici na skupštinskim izborima u Srbiji nameravaju da u vladu ili u skupštinsku većinu uključe predstavnike mađarske i bošnjačke manjine.

CRCD će nastaviti da prati položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i) u kontekstu regionalnih dešavanja.

Okrugli sto Građani kao partneri

okrugli sto_gradjani kao partneriU Zrenjaninu je 18. maja 2016. godine organizovan okrugli sto Građani kao partneri, na kojem su učestvovali predstavnici organizacija civilnog društva iz pet opština Srednjeg Banata, predstavnici lokalnih samouprava i mediji.

Manjinska politika Srbije u svetlu strateškog saveza Srbije i Mađarske

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u svetlu pokrenute akcije civilnog društva da se pri formiranju nove Vlade Srbije obnovi Ministarstvo za ljudska i manjinska prava nalazi za potrebnim da skrene pažnju javnosti na sledeće činjenice:

Ovaj zahtev za ponovnim uspostavljanjem Ministarstva za ljudska i manjinska prava, s obzirom na u osnovi dobra iskustva post-petooktobarskih ministarstava u vladama Savezne republike Jugoslavije, Savetu ministara Državne zajednice i Vlade Srbije je i više nego razumljiv. Poseban značaj ovim razmišljanjima i predloženoj akciji daje predstojeće otvaranje poglavlja 23 u pregovorima sa Evropskom Unijom.

Okolnosti su se, međutim, značajno promenile. Na opštijem planu, Srbija u pogledu regulisanja manjinskih prava danas više zavisi od bilateralnih odnosa sa zemljama maticama nacionalnih manjina, koje su već članice EU, nego od standarda međunarodnih organizacija. Obaveze prema međunarodnim organizacijama na ovom polju, Srbija je uglavnom ispunila, sa izuzetkom pitanja romske manjine. Dovoljno je u tom smislu pogledati nekoliko poslednjih izveštaja Evropske Komisije o napretku u delovima koji se odnose na prava nacionalnih manjina.

Sa dobijanjem statusa kandidata i u svetlu predstojećeg otvaranja poglavlja 23, pitanje ostvarivanja prava nacionalnih manjina za Srbiju od unutrašnjeg pitanja se pretvorilo u mnoštvo bilateralnih pitanja. Svaka članica EU ima pravo na veto. Dobijanje statusa kandidata bilo je neposredno uslovljeno potpisivanjem Protokola sa vladom Rumunijom kojim je Srbija prihvatila obaveze prema rumunskoj/vlaškoj nacionalnoj manjini na sam dan dobijanja statusa kandidata za EU (mart 2012).

U poslednje vreme Hrvatska uslovljava otvaranje poglavlja 23 neposrednim političkim predstavljanjem hrvatske nacionalne manjine u Narodnoj skupštini.

Danas je, međutim, od presudnog uticaja strateška spoljno-politička saradnja Srbije sa Mađarskom. Ona omogućuje Srbiji da se (delom i preko intervencija Brisela i Berlina) odupre pritiscima Hrvatske i Rumunije u pogledu ispunjenja njihovih zahteva, i da predupredi slične zahteve Bugarske, svojevremeno izražene kroz ukazivanje potpredsednice Republike Bugarske na nezadovoljstvo Sofije položajem bugarske manjine.

>>>

Poseta Delegacije Evropske Unije

11.05.2015

U petak, 8. maja, CRCD su posetili predstavnici Delegacije Evropske Unije u Srbiji, Luca Bianconi, šef Političkog odeljenja i Gordana Arackić-Nikolić, savetnica za pitanja ljudskih i manjinskih prava pri Delegaciji. Tema razgovora je bila položaj etničkih i verskih manjina u Srbiji.

CRCD godinama unazad ima vrlo razvijenu saradnju sa Delegacijom i od 2007. godine daje redovnu kontribuciju za godišnje Izveštaje o napretku Srbije Evropske Komisije.

CRCD