Svi članci od CRCD

Potpisan Sporazum o saradnji sa Pokrajinskim zaštitnikom građana – ombudsmanom

Pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman i Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) potpisali su danas u Novom Sadu Sporazum o saradnji. Obe strane – potpisnice Sporazuma na ovaj način su iskazale međusobno poštovanje i poverenje u oblasti zaštite ljudskih i manjinskih prava. Sporazum predviđa saradnju kroz zajedničke istraživačke, edukativne i izdavačke delatnosti.

Sporazum o saradnji su potpisali prof. dr Zoran Pavlović, Pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman i mr Snežana Ilić, izvršna direktorica CRCD.

Saveti za međunacionalne odnose i prava manjina u lokalnoj zajednici

Okrugli sto pod nazivom Saveti za međunacionalne odnose i prava manjina u lokalnoj zajednici, koji je okupio predstavnike pet vojvođanskih Saveta različitog nivoa funkcionisanja, održan je 18. oktobra 2018. u Kaštelu Ečka. Pored članova Saveta za međunacionalne odnose opština Bački Petrovac, Bačka Topola, Temerin, Zrenjanin i Žitište, u raspravi su učestvovali Vlado Radulović (Kancelarija za ljudska i manjinska prava), Dragana Vujkov (Zaštitnik građana) kao uvodničari, Janoš Oros (Pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman) i lokalni ombudsmani opštine Bačka Topola i Žitište. Akcenat uvodnog izlaganja Vlada Radulovića bio je stavljen na Savete u kontekstu EU integracija, konkretno na izveštavanje o realizaciji Akcionog plana za manjine. Dragana Vujkov je, s druge strane, govorila o Posebnom izveštaju o Savetima za međunacionalne odnose (2017) Zaštitnika građana i apostrofirala različite razloge nefunkcionisanja ovog tela.

Tokom višesatne rasprave Saveti iz ovih pet opština su iznosili svoja iskustva u radu i kao najveći problem naveli i dalje, nakon četrnaest godina od početka osnivanja SMO, nejasnoće oko nadležnosti ovih radnih tela skupština opština. O tome šta sve može i treba da bude delokrug rada Saveta uvodničari i moderatorka rasprave, Snežana Ilić, naveli su niz primera, počev od pozivanja građana iz manjinskih zajednica da izađu na posebne izbore za nacionalne savete 4. novembra 2018, do praćenja realizacije nastave jezika društvene sredine, koja je uvedena po novom planu i programu septembra 2018.

Na samom kraju dogovoreno je sa predstavnicima pet Saveta da u narednom periodu otvore neko od pitanja u svojim lokalnim zajednicama u skladu sa potrebama (povećanje vidljivosti postojanja i rada Saveta, ravnomerna zastupljenost pripadnika nacionalnih manjina u javnim ustanovama na lokalnom nivou…). Takođe, dogovorena je i dalja saradnja i razmena iskustava ovih Saveta. Sve to biće predmet našeg interesovanja tokom posete ovim vojvođanskim opštinama u narednih mesec dana.

Okrugli sto deo je šireg projekta Glas zajednice o EU integracijama – Podsticaj dijalogu OCD i lokalnih vlasti oko javnih politika, koji CRCD realizuje uz podršku Delegacije Evropske Unije u Srbiji i u partnerstvu sa Trag fondacijom.

saveti ucesnici

Studija Srećne suze – o položaju LGBT zajednice u Srbiji

Naša nova studija nastala je kao rezultat istraživanja stavova publike (dvojezične) predstave Víg könnyek násza/Sretne suze svatova u izvođenju Tanya Szín Ház/Salaškog pozorišta. Istraživačka ekipa Centra za razvoj civilnog društva (CRCD) obavila je ispitivanje stavova publike pre i posle izvođenja predstave o tome ko je danas zaista ugrožen u Srbiji, da li je homoseksualnost društvena opasnost, moda ili bolest, da li treba dozvoliti sklapanje gay brakova, da li je gay osoba (ne)poželjna kao kolega i kao prijatelj…  Autori studije su Vladimir Ilić (CRCD), Lazar Pavlović i Mirjana Bogdanović (Gej strejt alijansa).

Vojvođanska škola interkulturalizma

Tokom rada Vojvođanske škole interkulturalizma (VSI), organizovane u Srednjoj školi Lukijan Mušicki u Temerinu 16, 17, 23. i 24. marta 2018, pokazalo se sledeće:

da mladi Srbi i Mađari, učenici iste škole, čak u učionicama jednoj do druge nikada pre nisu međusobno komunicirali; jezik je osnovna prepreka za komunikaciju, mada su izraženi i stavovi da “nemaju šta da traže u onoj drugoj grupi”; oni takođe nemaju nu zajednička mesta za izlazak, navode da “ne slušaju istu muziku”.

da sa mladim Rusinima to nije slučaj, oni u svojim sredinama (Đurđevo, Novi Sad, Ruski Krstur) komuniciraju i druže se sa omladinom druge nacionalnosti

da su svi mladi religiozni, tačnije da prihvataju da su rođenjem dobili i religijsku pripadnost kao bitno obeležje njihovog nacionalnog identiteta

da mladi od 18 godina nemaju osnovna znanja o ljudskim pravima; to je najuočljivije kada su pominjana prava seksualnih manjina, ali i kada se radilo i o pravima nacionalnih manjina

da mladi Srbi vide Mađare kao nadmoćnije rivale za budući posao pošto se u Temerinu traži i znanje mađarskog jezika za većinu poslova; da mladi Mađari, međutim, nedovoljno dobro znaju srpski jezik

Kroz predavanja i igre na različite teme mladi su po prvi put počeli da komuniciraju i da se šale međusobno unutar mešovitih grupa formiranih za različite igre, u iznetim stavovima se kretali od izrazito konzervativnih do nešto liberalnijih, pokazali veliko interesovanje za pokrenute teme…

Šale su relaksirale međusobne odnose, a projektne igre su dovele do toga da se učenici različitih nacionalnosti po prvi put osete ravnopravno i nediskriminisano. Naime, mladi Srbi iz Temerina su pokušali da čitaju na mađarskom, što je izazvalo smeh učesnika mađarske nacionalnosti koji su izloženi stalnom forsiranju “državnog jezika” u svom svakodnevnom iskustvu. Skoro da se može reći da su učesnici VSI retki, mladi temerinski Srbi koji su pokušali da koriste mađarski jezik. S druge strane, susret učenika mađarske nacionalnosti s rusinskom ćirilicom ne samo što im je produbio znanje ćiriličnog alfabeta, nego im je omogućio da ćirilicu ne vezuju isključivo za etničke Srbe i za, bar delimično, srpski etnički karakter države Srbije.

Neke od tema koje su bile predmet izlaganja i igara su: Interkulturalizam – vidljivi i nevidljivi aspekti kulture, Višestruki identiteti, Ljudska i manjinska prava, Konflikti – podizanje kritičke svesti, Ekstremizam i njegovi pojavni oblici, Igranje uloge drugog, Graditeljska baština i interkulturalnost, Mapiranje Temerina i Novog Sada iz različitih kulturnih perspektiva, Vernici na drugi način, Interkulturalnost i empatija.

Predavači i treneri su bili: dr Vladimir Ilić, Eva Vukašinović, dr Jovo Bakić, Aleksandra Marković MA, Bojana Karavidić, Andrej Kubiček MA, Draško Đenović, Isusova mala sestra Elizabeta, dr Aleksandra Bosnić-Đurić.

Osim predavanja i igara, tokom ova četiri dana mladi su posetili Muzej Vojvodine, Evangelističku metodističku crkvu i Sinagogu u Novom Sadu kao i Novosadsko pozorište/Újvidéki Színház.

Vojvođanska škola interkulturalizma se realizuje uz podršku Misije OEBS u Beogradu

Povodom inicijative organa zrenjaninske samouprave za promenu imena grada

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) upozorava javnost da je gradonačelnik Zrenjanina svojim poslednjim postupkom pretvorio organe gradske samouprave u sekretarijat jednog preduzetnika i jedne nevladine organizacije. Istovremeno, on je time ugrozio manjinska prava velikog broja građana Zrenjanina.

Gradonačelnik Zrenjanina Čedomir Janjić prosledio je Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave inicijativu za promenu naziva grada u Petrovgrad. Inicijator ideje za promenu imena jeste lokalni preduzetnik iz udruženja građana “Petrovgrad”.

Gradonačelnik Zrenjanina je ovim postupkom pretvorio organe gradske samouprave u sekretarijat jednog preduzetnika i jedne nevladine organizacije. Istovremeno, on je time ugrozio manjinska prava velikog broja građana Zrenjanina koji ne spadaju u srpsku etničku većinu. Naime, tradicionalno ime grada jeste Veliki Bečkerek, a inicijativa za promenu imena grada obrazložena je, od strane individualnog predlagača “raskidom sa komunističkom tradicijom i poštovanjem činjenice da su Srbi u Zrenjaninu većinski narod”.

Zahtev za izmenom imena grada jeste legitiman; nelegitimno je što se, bez raspisivanja novog referenduma, aktom gradonačelnika samovoljno i nedemokratski poništavaju rezultati referenduma iz 1992. godine, kada su građani Zrenjanina dali prednost imenu svog grada u odnosu na tada ponuđene alternative Petrovgrad i Veliki Bečkerek.>>>

Najava press konferencije Teatar promene

Salašarsko pozorište/Tanya Szín Ház i Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) Vas najsrdačnije pozivaju na press konferenciju Teatar promene – interaktivne radionice i pozorišna predstava o položaju LGBTIQ osoba. Konferencija će biti održana u ponedeljak, 16. oktobra 2017, sa početkom u 12 časova, u Medija centru, Terazije 2, Beograd. Tom prilikom biće najavljena turneja Salašarskog pozorišta i CRCD-a u 7 gradova Srbije (Novi Sad, Subotica, Kanjiža, Zrenjanin, Beograd, Niš i Zaječar). Tokom turneje po Srbiji biće izvedena predstava Sretne suze svatova/Víg könnyek násza i ispitavani stavovi publike o LGBTIQ populaciji. Predstava je dvojezična, na mađarskom i srpskom, sa titlovanjem.

Govore:

Puskás Zoltán, režiser, Salašarsko pozorište

Lénárd Róbert, dramaturg, Salašarsko pozorište

Snežana Ilić, izvršna direktorica, CRCD

Glavna tema predstave je međusobno prihvatanje. Koliko smo strpljivi i tolerantni kada su naši voljeni u pitanju. Prihvatamo li da naše dete izabere partnera različite nacionalnosti, prihvatamo li da naše dete izabere partnera istog pola. Ili umemo li prihvatiti to da je sve ovo plod mašte koji je toliko realan u očima našeg deteta kao sama realnost. Gde se kreću naše granice koje dele racionalnost od ludila.

Salašarsko pozorište je osnovano 1978, od strane mladih umetnika, sa namerom da i u sela Vojvodine dospe pozorište i umetnost. U početku su putovali magarećom zapregom i pešice, a danas su na raspolaganju traktor i auto. Svakog leta se predstava odigrava u 25-30 mesta, na mađarskom jeziku, i ova jedna sezona podrazumeva 13.000-16.000 gledalaca. Salašarsko pozorište je do sada posetilo Mađarsku, Rumuniju, Sloveniju, kao i razne festivale, osvajajući bitne nagrade. Sedište mu je u Kavilu, u malom selu između Bačke Topole, Ade i Sente. Ove godine se sedište izgradilo, pomoću države Mađarske i Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine.

Projekat Teatar promene – interaktivne radionice i pozorišna predstava o položaju LGBTIQ osoba se realizuje uz podršku Delegacije Evropske Unije u Srbiji.

Mađarski iredentizam kao pretnja stabilnim međunacionalnim odnosima

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u okviru svog kontinuiranog monitoringa ostvarivanja prava nacionalnih manjina u Srbiji, smatra da je potrebno da upozori na sledeće:

Zvaničnici Mađarske iznose izjave koje destabilizuju međunacionalne odnose u regionu. Savez vojvođanskih Mađara, kao deo vladajuće koalicije u Narodnoj skupštini i deo Vlade Srbije u kojoj je zastupljen sa više državnih sekretara, ove izjave dodatno radikalizuje. Vlada Srbije pod čijom se kontrolom nalaze mediji u Srbiji na ovo ne reaguje. Shodno tome, u medijima se ovaj trend uopšte ne pominje.

Odsustvo reakcija Vlade Srbije i javnosti u Srbiji na ove provokacije zabrinjava. U slučaju nepovoljnog razvoja procesa u Panonoskom basenu, cenu će, kao već više puta do sada, verovatno platiti pripadnici mađarske nacionalne manjine. Njihovim pravima i njihovim realnim položajem neodgovorno se igraju svojim činjenjem Vlada u Budimpešti, svojim nečinjenjem Vlada u Beogradu, kao i njhova najuticajnija politička stranka u Srbiji, Savez vojvođanskih Mađara.

G. Janoš Lazar, ministar zadužen za vođenje Kancelarije predsednika Vlade Mađarske, izjavio je 31. maja u Makou, da Trijanonska trauma “nema samo žrtve, već i počinioce, saučesnike i korisnike. Spomenika njihovoj odgovornosti, spomenike izvinjenja ne nalazimo ni u Parizu, međ dvorcima Versaja, ni u Gornjim krajevima, Erdelju, Parcijumu, Južnim krajevima i Zakarpatskoj”. G. Lazar je naglasio da se nekadašnje sile Antante ne izvinjavaju Mađarima i da ne pokazuju znake suočavanja sa prošlošću. G. Lazar je naveo da Mađarska ne zahteva reviziju granica, niti “povratak zemlje”.

Istom prilikom zamenik predsednika Vlade Mađarske g. Žolt Šemjen izjavio je da se “Trijanonska tragedija desila, jer je na vlast došla vlada koja nacionalno postojanje nije smatrala vrednošću i koja je namerno razbila vojsku, državnu upravu i paralizovala odbrambeni refleks mađarske nacije”.

U istupima mađarskih ministara vidljivo je stereotipno šovinističko predstavljanje vlastite nacije kao isključivo žrtve, a nipošto kao egzekutora. Ministri nisu pomenuli poraze mađarske vojske na Volgi i na Donu, gde se Mađarska borila kao Hitlerov saveznik. Niti su pomenuli masovno fizičko istrebljenje mađarskih Jevreja i Roma pod vlašću Ferenca Salašija, u sklopu prethodnog pokušaja da se ispravi “Trijanonska nepravda”.

Na centralnoj manifestaciji povodom Dana nacionalnog zajedništva, održanoj 3. juna 2017. u Bačkim Vinogradima, bili su prisutni dr Atila Pinter, ambasador Mađarske u Beogradu, dr Janoš Babić, generalni konzul Mađarske u Subotici, g. Ištvan Pastor, u svojstvu predsednika Saveza vojvođanskih Mađara, kao i g. Jene Hajnal, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta.>>>

Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – deceniju posle

U Beogradu, u Kući ljudskih prava 28. marta 2017. održana je rasprava povodom našeg istraživanja Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – deceniju posle. U raspravi su učestvovali predstavnici nacionalnih saveta nacionalnih manjina i manjinskih medija. Uvodničari su bili: Kalman Kuntić, autor analize tradicionalnih medija na manjinskim jezicima, Miroslav Keveždi, autor analize online medija na manjinskim jezicima i Vladimir Ilić, autor analize rezultata terenskog istraživanja manjinskih i višejezičnih medija. CRCD je, naime, tokom poslednja tri meseca 2016. realizovao empirijsko istraživanje na teritoriji 24 grada i opština i ukupno većem broju naseljenih mesta u Srbiji u kojima postoje mediji na 12 manjinskih jezika, dok je s druge strane, desk analizom obuhvaćeno 16 nacionalnih manjina. Na taj način došlo se do obuhvatne i realne slike stanja u kojem se nalazi informisanje na manjinskim jezicima. Učesnici u raspravi su isticali i ilustrovali, pre svega, nejednako uživanje ovog prava za sve manjine, što je posledica različitog postupanja države Srbije prema različitim manjinama i založili se za uravnotežene politike finansiranja zbog tržišne nekonkurentnosti manjinskih medija.

Studija Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – predlozi za nove poliike, deceniju posle izlazi iz štampe početkom maja 2017. i biće predstavljena na tribinama u Subotici, Novom Pazaru i Novom Sadu tokom maja meseca.

Saopštenje Mreže za interkulturalnost o procesu izmene propisa kojima je uređen položaj nacionalnih manjina

Isključivanje organizacija civilnog društva iz procesa izmena zakona kojima je uređen položaj nacionalnih manjina i oglušivanje o primedbe i predloge koje su uputile Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave u vezi sa Nacrtom zakona o izmenama i dopunama Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina ne doprinosi ni učvršćivanju vladavine prava niti donošenju rešenja koja su u najboljem interesu građana i građanki.

Nastojeći da doprinesu unapređenju pravnog i društvenog položaja nacionalnih manjina i vodeći računa o tome da su Akcionim planom za pregovaranje Poglavlja 23 utvrđeni rokovi u kojima je potrebno da se suštinski unapredi stanje o ovoj oblasti organizacije civilnog društva su nakon Javne rasprave o pomenutom Nacrtu zakona uputile nadležnom Ministarstvu dokument u kojem pored ukazivanja na probleme predlažu i način na koji se oni mogu prevazići u roku koji ne ugrožava ostvarivanje Akcionog plana. Obrazloženje problema i predloge rešenja organizacije civilnog društva su zasnovale na dugogodišnjim istraživanjima, činjenicama i neposrednom radu sa pripadnicima nacionalnih manjina. Prethodno, organizacije civilnog društva su na pomenutoj Javnoj raspravi koju je organizovalo Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu saopštile isto mišljenje.

U Izveštaju o sprovedenoj javnoj raspravi o Nacrtu pomenutog zakona (http://www.mduls.gov.rs/aktivnosti-obavestenja.php#a43) Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu obrazlaže zbog čega nije prihvatilo primedbe i predloge koje je dobilo kako od organizacija civilnog društva, tako i od državnih organa i predstavnika nacionalnih manjina. U Izveštaju se navodi da većinu primedbi „Ministarstvo nije bilo u mogućnosti da prihvati kako zbog toga što jednim delom nisu u duhu koncepta na kojem se zakon zasniva, tako i zbog toga što u značajnoj meri odudaraju od sistemskih rešenja, zalaze u materiju koja treba da bude regulisana posebnim zakonom, ili predstavljaju kritiku već postojećih i važećih rešenja sadržanih u drugim zakonima“.>>>

Neki novi tonovi u procesu srpsko-mađarskog pomirenja

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) uočio je neke nipošto beznačajne promene u ovogodišnjem obeležavanju godišnjice ubistava nevinih mađarskih civila prilikom oslobođenja Vojvodine 1944.

Naime, kao već više godina unazad, kraj oktobra i početak novembra 2016. u Vojvodini obeležila su javna podsećanja na civile mađarske narodnosti koje su 1944, posle oslobođenja Vojvodine od fašizma, ubili jugoslovenski partizani.

Na različitim komemoracijama, u Čurugu, Subotici, Temerinu, Senti, Horgošu, Martonošu i drugde, govorili su oni kojima je tu bilo mesto: potomci pobijenih civila, ambasador Mađarske dr Atila Pinter, predsednik Skupštine Vojvodine g. Ištvan Pastor, predsednici političkih stranaka Savez vojvođanskih Mađara i Demokratska stranka vojvođanskih Mađara, predsednici opština, rimokatolički i kalvinistički sveštenici, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta, i drugi.

U organizaciji Mađarskog nacionalnog saveta objavljeno je izdanje o masovnim grobnicama nedužnih mađarskih žrtava iz 1944/45, koje sadrži i GPS-koordinate masovnih grobnica.

U Novom Sadu je g. Bela Čorba, predsednik Demokratske stranke vojvođanskih Mađara pored ostalog saopštio: „Stanovnici Novog Sada su tokom Drugog svetskog rata i neposredno nakon njega mogli da iskuse grehe dve užasne ideološke zablude XX veka: fašizma i komunizma: hiljade nedužnih su postale žrtve ideoloških fanatizama i nacionalne mržnje. (…) Još je rat trajao a u Istočnoj Evropi su sile pobednice nad nacizmom odmah ponovili ovu nečovečansku praksu i princip. Primer za to su šest logora smrti i mnoštvo radnih logora koje su stvorile Titove snage i stradanje interniranih Nemaca i Mađara (među njima i Novosađana)“.>>>