Arhive kategorija: Nacionalne i verske manjine

Informisanje na jezicima nacionalnih manjina – Preporuke za nove politike

Tokom 2016. sprovodimo istraživanje manjinskih i višejezičkih medija u Srbiji sa ciljem da izvršimo analizu kapaciteta medija i produkcijskih kuća koje proizvode informativne sadržaje na manjinskim jezicima tokom primene nove zakonske regulative.

Istraživanjem će biti obuhvaćeni čelni ljudi medija, novinari, političke i kulturne elite nacionalnih manjina i medijska publika/pripadnici nacionalnih manjina.

Osim istraživačkog rada na terenu analiziraće se postojeća domaća i međunarodna zakonska regulativa, a uradiće se i komparativna analiza srbijanske prakse s pravnim režimima u nekoliko drugih država (Hrvatska, Mađarska, Rumunija).

Analiza će biti polazna osnova za izradu preporuka za redefinisanje praktičnih politika u oblasti informisanja na jezicima nacionalnih manjina.

Projekat se realizuje uz podršku Fondacije za otvoreno društvo, Srbija.

Povodom objavljivanja rezultata popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) s pažnjom prati činioce koji utiču na oblikovanje položaja nacionalnih manjina u Srbiji. S tim u vezi, treba imati u vidu da su etnički Bošnjaci postali većina stanovištva u Bosni i Hercegovini. Formalno-pravno, s obzirom na Ustav BiH i nameđunarodne dokumente, ova pojava ne proizvodi posledice. No, treba imati u vidu da će u stvarnom društvenom životu to proizvesti praktične posledice, s obzirom na sledeće tri činjenice:

1. Bošnjaci u Srbiji sada se graniče sa državom u kojoj njihovi sunarodnici čine većinu stanovništva.

2. Republika Srpska je, nezavisno od njenog ustavnopravnog položaja, u ne beznačajnoj meri postala manjinska autonomija u okviru Bosne i Hercegovine. Njen položaj realno nalikuje na zahtevani mađarski autonomni okrug na severu Vojvodine.

3. U Crnoj Gori etnički Crnogorci čine nepunih 45% ukupnog stanovništva, etnički Srbi nepunih 29%, Bošnjaci nepunih 9% itd.

Ove činjenice ne mogu da ostanu bez uticaja na položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i ne samo u njoj). Za pohvalu je što pobednici na skupštinskim izborima u Srbiji nameravaju da u vladu ili u skupštinsku većinu uključe predstavnike mađarske i bošnjačke manjine.

CRCD će nastaviti da prati položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i) u kontekstu regionalnih dešavanja.

Manjinska politika Srbije u svetlu strateškog saveza Srbije i Mađarske

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u svetlu pokrenute akcije civilnog društva da se pri formiranju nove Vlade Srbije obnovi Ministarstvo za ljudska i manjinska prava nalazi za potrebnim da skrene pažnju javnosti na sledeće činjenice:

Ovaj zahtev za ponovnim uspostavljanjem Ministarstva za ljudska i manjinska prava, s obzirom na u osnovi dobra iskustva post-petooktobarskih ministarstava u vladama Savezne republike Jugoslavije, Savetu ministara Državne zajednice i Vlade Srbije je i više nego razumljiv. Poseban značaj ovim razmišljanjima i predloženoj akciji daje predstojeće otvaranje poglavlja 23 u pregovorima sa Evropskom Unijom.

Okolnosti su se, međutim, značajno promenile. Na opštijem planu, Srbija u pogledu regulisanja manjinskih prava danas više zavisi od bilateralnih odnosa sa zemljama maticama nacionalnih manjina, koje su već članice EU, nego od standarda međunarodnih organizacija. Obaveze prema međunarodnim organizacijama na ovom polju, Srbija je uglavnom ispunila, sa izuzetkom pitanja romske manjine. Dovoljno je u tom smislu pogledati nekoliko poslednjih izveštaja Evropske Komisije o napretku u delovima koji se odnose na prava nacionalnih manjina.

Sa dobijanjem statusa kandidata i u svetlu predstojećeg otvaranja poglavlja 23, pitanje ostvarivanja prava nacionalnih manjina za Srbiju od unutrašnjeg pitanja se pretvorilo u mnoštvo bilateralnih pitanja. Svaka članica EU ima pravo na veto. Dobijanje statusa kandidata bilo je neposredno uslovljeno potpisivanjem Protokola sa vladom Rumunijom kojim je Srbija prihvatila obaveze prema rumunskoj/vlaškoj nacionalnoj manjini na sam dan dobijanja statusa kandidata za EU (mart 2012).

U poslednje vreme Hrvatska uslovljava otvaranje poglavlja 23 neposrednim političkim predstavljanjem hrvatske nacionalne manjine u Narodnoj skupštini.

Danas je, međutim, od presudnog uticaja strateška spoljno-politička saradnja Srbije sa Mađarskom. Ona omogućuje Srbiji da se (delom i preko intervencija Brisela i Berlina) odupre pritiscima Hrvatske i Rumunije u pogledu ispunjenja njihovih zahteva, i da predupredi slične zahteve Bugarske, svojevremeno izražene kroz ukazivanje potpredsednice Republike Bugarske na nezadovoljstvo Sofije položajem bugarske manjine.

>>>

Poseta Delegacije Evropske Unije

11.05.2015

U petak, 8. maja, CRCD su posetili predstavnici Delegacije Evropske Unije u Srbiji, Luca Bianconi, šef Političkog odeljenja i Gordana Arackić-Nikolić, savetnica za pitanja ljudskih i manjinskih prava pri Delegaciji. Tema razgovora je bila položaj etničkih i verskih manjina u Srbiji.

CRCD godinama unazad ima vrlo razvijenu saradnju sa Delegacijom i od 2007. godine daje redovnu kontribuciju za godišnje Izveštaje o napretku Srbije Evropske Komisije.

Rizična manjinska politika Vlade Srbije

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) upozorava da Vlada Srbije još uvek lavira između integrisanja nacionalnih manjina u politički sistem Srbije i njihove srbizacije. Shizofreni karakter vladajuće stranke, sastavljene od nekadašnjih radikalskih ultrašovinista koji su podlegli pred neminovnošću evropskih integracija, ovde je sasvim vidljiv.

U Subotici je naprednjački predsednik Skupštine Grada Ilija Maravić najavio da će Subotica dobiti kulturni centar koji će nositi ime Brane Crnčevića, a da će ugasiti Fondaciju Danilo Kiš.

Ovome se suprotstavio gradski odbor Saveza vojvođanskih Mađara, koalicionog partnera Maravićeve Srpske napredne stranke.

Brana Crnčević je bio jedan od vodećih zastupnika ratne politike devedesetih godina. Danilo Kiš je simbol ne samo multikulturalnosti, nego i evropskog karaktera Srbije.

Istovremeno, u opštini Bečej, u kojoj je na vlasti koalicija SNS i SVM, prvi put među nosiocima najvažnijih funkcija nema Mađara, mada Mađari čine polovinu stanovništva ove opštine.

Poverenica za zaštitu ravnopravnosti postupila je prema žalbi udruženja roditelja koji žele da im deca uče rumunski jezik i ustanovila da Osnovna škola „Branko Radičević“ iz Golupca nije izvela anketiranje učenika da bi se ustanovilo žele li da slušaju izborni predmet na rumunskom jeziku.>>>

Povodom predloga o izjednačavanju građanskog i crkvenog braka

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) tumači predlog o izjednačavanju građanskog i crkvenog braka, koji je sadržan u Prednacrtu Građanskog zakonika, u kontekstu produžavanja i jačanja verske diskriminacije u Srbiji.

Zakonsko priznavanje crkvenog braka jeste ljudsko pravo, ali samo ako su posledice takve da ne ugrožavaju jednakost građana pred zakonom.

U uslovima u kojima se primenjuje protivustavna i nezakonita diskriminacija velikog broja crkava i verskih zajednica, ovo će doprineti njenom daljem jačanju.

U Srbiji su diskrimisane brojne protestantske crkve. Nije registrovana nijedna nehrišćanska verska zajednica. Pre nekoliko godina je ministar vera uvredio tadašnju ambasadorku Indije pominjući u zvaničnom razgovoru sa njom višnuitske, šivaitske i budističke zajednice u Srbiji kao sekte bliske satanističkim sektama.

Tadašnji ministar vera započeo je politiku prisilnog ujedinjavanja protestantskih crkava. Ova politika se do danas primenjuje.

Samo su privilegovane crkve i verske zajednice prisutne na nastavi u državnim školama. Samo su njihovi predstavnici ovlašćeni da zauzmu mesta u Nacionalnom prosvetnom savetu. Samo one mogu da obavljaju versku službu u vojsci i bogosluženje u zatvorima. Obavezujućim uputstvom Republičke radiodifuzne agencije emiterima je naloženo da o neprivilegovanim crkvama govore samo u kontekstu opasnosti od ekstremizma. Policijski oficiri držali su javna predavanja u kojima su izjednačavali protestantske crkve sa satanističkim sektama.>>>

Škola za manjinska prava i integraciju manjina

U okviru Škole za manjinska prava i integraciju (2. godina) CRCD je, uz podršku OEBS Misije u Srbiji i Fondacije za otvoreno društvo, tokom oktobra organizovao u Nišu dva četvorodnevna 15.10.2014_2seminara/treninga; prvi od 2. – 5. oktobra, a drugi od 9.-12. oktobra 2014. godine.

U radu Škole učestvovalo je 60 mladih pripadnika 12 nacionalnih manjina.

Veći broj polaznika Škole se nalazi na izbornim listama za za predstojeće izbore za nacionalne savete nacionalnih manjina, zakazane za 26. oktobar 2014. Npr. Maskent magyarsagunkert-Fodor Laszlo, HNV Hrvatska lista dr. Slaven Bačić, Rusinska omladina, Ruska inicijativa-Nikola Šanta, Bunjevačka matica-Marko Marjanušić, Slovenska identita-Ana Tomanova Makanova, Udruženje Gergina-Primarijus dr Siniša Čelojević, Lista Unita-Daniel Petrovici…

U radu Škole su takođe učestvovali aktivisti NGO i pripadnici akademske zajednice koji se bave manjinskom problematikom.>>>

Napad na protestantsku crkvu u romskoj mahali kao pokazatelj niza sistemskih propusta države Srbije i međunarodne zajednice

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) povodom napada na Protestantsku evanđeosku crkvu u lebanskom selu Bošnjace u noći između 21. i 22. aprila 2014. želi da obrati pažnju na neke nedvosmisleno nepovoljne trendove na planu ostvarivanja verskih prava diskriminisanih (tzv. ne-tradicionalnih) crkava u Srbiji, kao i na njihov širi kontekst, koji je u konkretnom slučaju ispoljen na planu diskriminacije Roma.

U noći između 21. i 22. aprila 2014 grupa vandala pokušala je da zapali crkvu u romskoj mahali, u pomenutom selu. Vernici su na sreću brzo ugasili požar.

Taj teški incident, koji podseća na svojevremeno paljenje adventističkog hrama u Staparu, ili na pokušaj da se u Kraljevskoj dvorani Jehovinih svedoka u Bajinoj Bašti zapale vernici i niihova deca, ukazuje najmanje na četiri stvari:

– U poslednje vreme u medijima se mnogo govori o povećavanju broja časova veronauke u državnim školama i o primanju veroučitelja u stalni radni odnos. Očito je da državna vlast svoje odricanje od prava Srbije na AP Kosovo i Metohiju pokušava da prikrije klerikalizacijom, na sličan način na koji je vlada Zorana Đinđića uspela da pacifikuje otpor Srpske pravoslavne crkve isporučivanju Slobodana Miloševića Međunarodnom tribunalu u Hagu neustavnim uvođenjem veronauke u državne škole.>>>