Arhive kategorija: Saopštenja

Mađarski iredentizam kao pretnja stabilnim međunacionalnim odnosima

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u okviru svog kontinuiranog monitoringa ostvarivanja prava nacionalnih manjina u Srbiji, smatra da je potrebno da upozori na sledeće:

Zvaničnici Mađarske iznose izjave koje destabilizuju međunacionalne odnose u regionu. Savez vojvođanskih Mađara, kao deo vladajuće koalicije u Narodnoj skupštini i deo Vlade Srbije u kojoj je zastupljen sa više državnih sekretara, ove izjave dodatno radikalizuje. Vlada Srbije pod čijom se kontrolom nalaze mediji u Srbiji na ovo ne reaguje. Shodno tome, u medijima se ovaj trend uopšte ne pominje.

Odsustvo reakcija Vlade Srbije i javnosti u Srbiji na ove provokacije zabrinjava. U slučaju nepovoljnog razvoja procesa u Panonoskom basenu, cenu će, kao već više puta do sada, verovatno platiti pripadnici mađarske nacionalne manjine. Njihovim pravima i njihovim realnim položajem neodgovorno se igraju svojim činjenjem Vlada u Budimpešti, svojim nečinjenjem Vlada u Beogradu, kao i njhova najuticajnija politička stranka u Srbiji, Savez vojvođanskih Mađara.

G. Janoš Lazar, ministar zadužen za vođenje Kancelarije predsednika Vlade Mađarske, izjavio je 31. maja u Makou, da Trijanonska trauma “nema samo žrtve, već i počinioce, saučesnike i korisnike. Spomenika njihovoj odgovornosti, spomenike izvinjenja ne nalazimo ni u Parizu, međ dvorcima Versaja, ni u Gornjim krajevima, Erdelju, Parcijumu, Južnim krajevima i Zakarpatskoj”. G. Lazar je naglasio da se nekadašnje sile Antante ne izvinjavaju Mađarima i da ne pokazuju znake suočavanja sa prošlošću. G. Lazar je naveo da Mađarska ne zahteva reviziju granica, niti “povratak zemlje”.

Istom prilikom zamenik predsednika Vlade Mađarske g. Žolt Šemjen izjavio je da se “Trijanonska tragedija desila, jer je na vlast došla vlada koja nacionalno postojanje nije smatrala vrednošću i koja je namerno razbila vojsku, državnu upravu i paralizovala odbrambeni refleks mađarske nacije”.

U istupima mađarskih ministara vidljivo je stereotipno šovinističko predstavljanje vlastite nacije kao isključivo žrtve, a nipošto kao egzekutora. Ministri nisu pomenuli poraze mađarske vojske na Volgi i na Donu, gde se Mađarska borila kao Hitlerov saveznik. Niti su pomenuli masovno fizičko istrebljenje mađarskih Jevreja i Roma pod vlašću Ferenca Salašija, u sklopu prethodnog pokušaja da se ispravi “Trijanonska nepravda”.

Na centralnoj manifestaciji povodom Dana nacionalnog zajedništva, održanoj 3. juna 2017. u Bačkim Vinogradima, bili su prisutni dr Atila Pinter, ambasador Mađarske u Beogradu, dr Janoš Babić, generalni konzul Mađarske u Subotici, g. Ištvan Pastor, u svojstvu predsednika Saveza vojvođanskih Mađara, kao i g. Jene Hajnal, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta.>>>

Saopštenje Mreže za interkulturalnost o procesu izmene propisa kojima je uređen položaj nacionalnih manjina

Isključivanje organizacija civilnog društva iz procesa izmena zakona kojima je uređen položaj nacionalnih manjina i oglušivanje o primedbe i predloge koje su uputile Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave u vezi sa Nacrtom zakona o izmenama i dopunama Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina ne doprinosi ni učvršćivanju vladavine prava niti donošenju rešenja koja su u najboljem interesu građana i građanki.

Nastojeći da doprinesu unapređenju pravnog i društvenog položaja nacionalnih manjina i vodeći računa o tome da su Akcionim planom za pregovaranje Poglavlja 23 utvrđeni rokovi u kojima je potrebno da se suštinski unapredi stanje o ovoj oblasti organizacije civilnog društva su nakon Javne rasprave o pomenutom Nacrtu zakona uputile nadležnom Ministarstvu dokument u kojem pored ukazivanja na probleme predlažu i način na koji se oni mogu prevazići u roku koji ne ugrožava ostvarivanje Akcionog plana. Obrazloženje problema i predloge rešenja organizacije civilnog društva su zasnovale na dugogodišnjim istraživanjima, činjenicama i neposrednom radu sa pripadnicima nacionalnih manjina. Prethodno, organizacije civilnog društva su na pomenutoj Javnoj raspravi koju je organizovalo Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu saopštile isto mišljenje.

U Izveštaju o sprovedenoj javnoj raspravi o Nacrtu pomenutog zakona (http://www.mduls.gov.rs/aktivnosti-obavestenja.php#a43) Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu obrazlaže zbog čega nije prihvatilo primedbe i predloge koje je dobilo kako od organizacija civilnog društva, tako i od državnih organa i predstavnika nacionalnih manjina. U Izveštaju se navodi da većinu primedbi „Ministarstvo nije bilo u mogućnosti da prihvati kako zbog toga što jednim delom nisu u duhu koncepta na kojem se zakon zasniva, tako i zbog toga što u značajnoj meri odudaraju od sistemskih rešenja, zalaze u materiju koja treba da bude regulisana posebnim zakonom, ili predstavljaju kritiku već postojećih i važećih rešenja sadržanih u drugim zakonima“.>>>

Neki novi tonovi u procesu srpsko-mađarskog pomirenja

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) uočio je neke nipošto beznačajne promene u ovogodišnjem obeležavanju godišnjice ubistava nevinih mađarskih civila prilikom oslobođenja Vojvodine 1944.

Naime, kao već više godina unazad, kraj oktobra i početak novembra 2016. u Vojvodini obeležila su javna podsećanja na civile mađarske narodnosti koje su 1944, posle oslobođenja Vojvodine od fašizma, ubili jugoslovenski partizani.

Na različitim komemoracijama, u Čurugu, Subotici, Temerinu, Senti, Horgošu, Martonošu i drugde, govorili su oni kojima je tu bilo mesto: potomci pobijenih civila, ambasador Mađarske dr Atila Pinter, predsednik Skupštine Vojvodine g. Ištvan Pastor, predsednici političkih stranaka Savez vojvođanskih Mađara i Demokratska stranka vojvođanskih Mađara, predsednici opština, rimokatolički i kalvinistički sveštenici, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta, i drugi.

U organizaciji Mađarskog nacionalnog saveta objavljeno je izdanje o masovnim grobnicama nedužnih mađarskih žrtava iz 1944/45, koje sadrži i GPS-koordinate masovnih grobnica.

U Novom Sadu je g. Bela Čorba, predsednik Demokratske stranke vojvođanskih Mađara pored ostalog saopštio: „Stanovnici Novog Sada su tokom Drugog svetskog rata i neposredno nakon njega mogli da iskuse grehe dve užasne ideološke zablude XX veka: fašizma i komunizma: hiljade nedužnih su postale žrtve ideoloških fanatizama i nacionalne mržnje. (…) Još je rat trajao a u Istočnoj Evropi su sile pobednice nad nacizmom odmah ponovili ovu nečovečansku praksu i princip. Primer za to su šest logora smrti i mnoštvo radnih logora koje su stvorile Titove snage i stradanje interniranih Nemaca i Mađara (među njima i Novosađana)“.>>>

U pozadini Orbanove posete Beogradu

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD), povodom posete Viktora Orbana Beogradu, ocenjuje da je posve vidljivo da srdačni politički savez Srpske napredne stranke i Saveza vojvođanskih Mađara, utemeljen na vrlo bliskim odnosima vlada u Budimpešti i u Beogradu, znači doslednu primenu manjinskih prava u krajevima gde mađarska manjina ima većinu i ubrzanu asimilaciju mađarske manjine tamo gde većinu čini etnički srpsko stanovništvo.

Ovakvo ponašanje vlada u Beogradu i Budimpešti, kao i Saveza vojvođanskih Mađara i Srpske napredne strake, jeste put u ostvarivanje bosanskog scenarija razaranja moderne građanske države po etničkim šavovima.

Položaj mađarske nacionalne manjine u Srbiji veoma je dobar. To je najbrojnija nacionalna manjina u Srbiji. Najjača mađarska manjinska stranka, Savez vojvođanskih Mađara, zastupljena je u Vladi Srbije sa pet državnih sekretara; njen vođa je predsednik Skupštine Autonomne pokrajine Vojvodina; 14. avgusta 2016. je najjača stranka u Srbiji, Srspka napredna stranka, zaključila poseban sporazum o saradnji sa Savezom vojvođanskih Mađara.

Broj učenika Mađara u nastavi na maternjem jeziku ne pada ispod 80% na nivou osnovne škole; on ostaje vrlo visok i na nivou srednjoškolske nastave.

U severnoj Bačkoj i u Potisju, u Temerinu i u Senti, i pored opadanja ukupnog broja Mađara ove godine je porastao broj učenika u nastavi na mađarskom jeziku. Isto važi i za niz drugih mesta naseljenih etničkim Mađarima u severnoj Bačkoj: na sednici održanoj 26. avgusta najviši organ mađarske samouprave, Mađarski nacionalni savet, podržao je otvaranje 29 odeljenja u mestima naseljenim Mađarima u kojima ne postoji dovoljan broj učenika (15) za obavezno otvaranje nastave na manjinskom jeziku.>>>

Povodom objavljivanja rezultata popisa stanovništva u Bosni i Hercegovini

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) s pažnjom prati činioce koji utiču na oblikovanje položaja nacionalnih manjina u Srbiji. S tim u vezi, treba imati u vidu da su etnički Bošnjaci postali većina stanovištva u Bosni i Hercegovini. Formalno-pravno, s obzirom na Ustav BiH i nameđunarodne dokumente, ova pojava ne proizvodi posledice. No, treba imati u vidu da će u stvarnom društvenom životu to proizvesti praktične posledice, s obzirom na sledeće tri činjenice:

1. Bošnjaci u Srbiji sada se graniče sa državom u kojoj njihovi sunarodnici čine većinu stanovništva.

2. Republika Srpska je, nezavisno od njenog ustavnopravnog položaja, u ne beznačajnoj meri postala manjinska autonomija u okviru Bosne i Hercegovine. Njen položaj realno nalikuje na zahtevani mađarski autonomni okrug na severu Vojvodine.

3. U Crnoj Gori etnički Crnogorci čine nepunih 45% ukupnog stanovništva, etnički Srbi nepunih 29%, Bošnjaci nepunih 9% itd.

Ove činjenice ne mogu da ostanu bez uticaja na položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i ne samo u njoj). Za pohvalu je što pobednici na skupštinskim izborima u Srbiji nameravaju da u vladu ili u skupštinsku većinu uključe predstavnike mađarske i bošnjačke manjine.

CRCD će nastaviti da prati položaj nacionalnih manjina u Srbiji (i) u kontekstu regionalnih dešavanja.

Manjinska politika Srbije u svetlu strateškog saveza Srbije i Mađarske

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u svetlu pokrenute akcije civilnog društva da se pri formiranju nove Vlade Srbije obnovi Ministarstvo za ljudska i manjinska prava nalazi za potrebnim da skrene pažnju javnosti na sledeće činjenice:

Ovaj zahtev za ponovnim uspostavljanjem Ministarstva za ljudska i manjinska prava, s obzirom na u osnovi dobra iskustva post-petooktobarskih ministarstava u vladama Savezne republike Jugoslavije, Savetu ministara Državne zajednice i Vlade Srbije je i više nego razumljiv. Poseban značaj ovim razmišljanjima i predloženoj akciji daje predstojeće otvaranje poglavlja 23 u pregovorima sa Evropskom Unijom.

Okolnosti su se, međutim, značajno promenile. Na opštijem planu, Srbija u pogledu regulisanja manjinskih prava danas više zavisi od bilateralnih odnosa sa zemljama maticama nacionalnih manjina, koje su već članice EU, nego od standarda međunarodnih organizacija. Obaveze prema međunarodnim organizacijama na ovom polju, Srbija je uglavnom ispunila, sa izuzetkom pitanja romske manjine. Dovoljno je u tom smislu pogledati nekoliko poslednjih izveštaja Evropske Komisije o napretku u delovima koji se odnose na prava nacionalnih manjina.

Sa dobijanjem statusa kandidata i u svetlu predstojećeg otvaranja poglavlja 23, pitanje ostvarivanja prava nacionalnih manjina za Srbiju od unutrašnjeg pitanja se pretvorilo u mnoštvo bilateralnih pitanja. Svaka članica EU ima pravo na veto. Dobijanje statusa kandidata bilo je neposredno uslovljeno potpisivanjem Protokola sa vladom Rumunijom kojim je Srbija prihvatila obaveze prema rumunskoj/vlaškoj nacionalnoj manjini na sam dan dobijanja statusa kandidata za EU (mart 2012).

U poslednje vreme Hrvatska uslovljava otvaranje poglavlja 23 neposrednim političkim predstavljanjem hrvatske nacionalne manjine u Narodnoj skupštini.

Danas je, međutim, od presudnog uticaja strateška spoljno-politička saradnja Srbije sa Mađarskom. Ona omogućuje Srbiji da se (delom i preko intervencija Brisela i Berlina) odupre pritiscima Hrvatske i Rumunije u pogledu ispunjenja njihovih zahteva, i da predupredi slične zahteve Bugarske, svojevremeno izražene kroz ukazivanje potpredsednice Republike Bugarske na nezadovoljstvo Sofije položajem bugarske manjine.

>>>

Osobe sa invaliditetom između Stare Moravice i hraniteljskih prava

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) poziva javnost da se delotvorno opredeli u vezi sa najnovijim problemima s kojima se Ministarstvo rada, zapošljavanja i socijalne politike suočava poslednjih nedelja i poslednjih dana. Još je važnije što se sa tim problemima suočavaju korisnici usluga i sredstava Ministarstva.

Uvidi iz Stare Moravice i oživljavanje inicijative da se položaj i prava roditelja dece sa invaliditetom izjednače sa onima koje imaju hranitelji bacaju novo svetlo na probleme koji istrajavaju.

Ministarstvu je potrebna kritička podrška građanske javnosti. U uslovima opšteg smanjivanja javne potrošnje, Ministarstvo uredno izmiruje finansijske obaveze države prema nesporno najugroženijim grupama u društvu – osobama sa invaliditetom i članovima njihovih porodica.

Ministrova ideja o zarađivanju socijalne pomoći nije prihvatljiva. Ne može se očekivati da siromašni roditelji male dece zarađuju socijalnu pomoć. Oni treba da se o trošku države brinu o svojoj deci. Javnosti poznate porodične nesreće koje su poslednjih meseci sa smrtnim ishodom pogodile decu čiji se roditelji nisu brinuli o njima jesu istovremeno tragedija i sramota svih nas.

Tragično umiranje velikog broja mladih ljudi smeštenih u domu „Othon“ u Staroj Moravici, prošle godine, povodom kojeg je Ombudsman Autonomne pokrajine Vojvodine zatražio nadzor Ministarstva zdravlja, neprihvatljivo je za civilizovanu zemlju. Isto važi i za sistem izolacije nekih štićenika, koji na osnovu uverljivih izveštaja specijalizovanih organizacija prelazi granice onoga što se naziva torturom.>>>

Povodom Svetskog dana socijalne pravde

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) povodom Svetskog dana socijalne pravde nalazi za potrebno da upozori javnost na sledeće:

Prema odredbi iz člana 1 Ustava Republika Srbija je država zasnovana na vladavini zakona i socijalnoj pravdi.

U Republici nema ni vladavine zakona ni socijalne pravde. Ove dve pojave su povezane. Brojni uzastopni izveštaji Evropske Komisije o napretku Srbije svedoče o odsustvu podele vlasti na tri grane. Ovo građanima oduzima pravnu zaštitu.

Građani koji nemaju adekvatnu pravnu zaštitu suočeni su sa rastućim siromaštvom, a milioni njih i sa stvarnom bedom.

Sedmocifrenom broju penzionera država je pokrala njihove višedecenijske uplate u penzioni fond.

Nezaposlenost je ogromna. Jedino sigurno zaposlenje je u javnom sektoru. Uslov za zaposlenje u ogromnom broju slučajeva jeste članstvo u nekoj od političkih stranaka koje se u datom času nalaze na vlasti.

Ovim se nezaposlenim ljudima, a pre svega mladim nezaposlenim ljudima, oduzima sloboda političkog izbora i bitno ugrožava njihovo pravo na slobodno mišljenje i na slobodu savesti.

Partokratski odnos prema zapošljavanju vodi do formiranja paralelnih društvenih slojeva na svakom nivou društvene hijerarhije. Zaposleni u javnom sektoru u pogledu sigurnosti zaposlenja i visine primanja uglavnom imaju nesrazmernu prednost u odnosu na svoje pandane iz paralenih društvenih grupa u privatnom sektoru.>>>

Rizična manjinska politika Vlade Srbije

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) upozorava da Vlada Srbije još uvek lavira između integrisanja nacionalnih manjina u politički sistem Srbije i njihove srbizacije. Shizofreni karakter vladajuće stranke, sastavljene od nekadašnjih radikalskih ultrašovinista koji su podlegli pred neminovnošću evropskih integracija, ovde je sasvim vidljiv.

U Subotici je naprednjački predsednik Skupštine Grada Ilija Maravić najavio da će Subotica dobiti kulturni centar koji će nositi ime Brane Crnčevića, a da će ugasiti Fondaciju Danilo Kiš.

Ovome se suprotstavio gradski odbor Saveza vojvođanskih Mađara, koalicionog partnera Maravićeve Srpske napredne stranke.

Brana Crnčević je bio jedan od vodećih zastupnika ratne politike devedesetih godina. Danilo Kiš je simbol ne samo multikulturalnosti, nego i evropskog karaktera Srbije.

Istovremeno, u opštini Bečej, u kojoj je na vlasti koalicija SNS i SVM, prvi put među nosiocima najvažnijih funkcija nema Mađara, mada Mađari čine polovinu stanovništva ove opštine.

Poverenica za zaštitu ravnopravnosti postupila je prema žalbi udruženja roditelja koji žele da im deca uče rumunski jezik i ustanovila da Osnovna škola „Branko Radičević“ iz Golupca nije izvela anketiranje učenika da bi se ustanovilo žele li da slušaju izborni predmet na rumunskom jeziku.>>>