Mađarski iredentizam kao pretnja stabilnim međunacionalnim odnosima

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) u okviru svog kontinuiranog monitoringa ostvarivanja prava nacionalnih manjina u Srbiji, smatra da je potrebno da upozori na sledeće:

Zvaničnici Mađarske iznose izjave koje destabilizuju međunacionalne odnose u regionu. Savez vojvođanskih Mađara, kao deo vladajuće koalicije u Narodnoj skupštini i deo Vlade Srbije u kojoj je zastupljen sa više državnih sekretara, ove izjave dodatno radikalizuje. Vlada Srbije pod čijom se kontrolom nalaze mediji u Srbiji na ovo ne reaguje. Shodno tome, u medijima se ovaj trend uopšte ne pominje.

Odsustvo reakcija Vlade Srbije i javnosti u Srbiji na ove provokacije zabrinjava. U slučaju nepovoljnog razvoja procesa u Panonoskom basenu, cenu će, kao već više puta do sada, verovatno platiti pripadnici mađarske nacionalne manjine. Njihovim pravima i njihovim realnim položajem neodgovorno se igraju svojim činjenjem Vlada u Budimpešti, svojim nečinjenjem Vlada u Beogradu, kao i njhova najuticajnija politička stranka u Srbiji, Savez vojvođanskih Mađara.

G. Janoš Lazar, ministar zadužen za vođenje Kancelarije predsednika Vlade Mađarske, izjavio je 31. maja u Makou, da Trijanonska trauma “nema samo žrtve, već i počinioce, saučesnike i korisnike. Spomenika njihovoj odgovornosti, spomenike izvinjenja ne nalazimo ni u Parizu, međ dvorcima Versaja, ni u Gornjim krajevima, Erdelju, Parcijumu, Južnim krajevima i Zakarpatskoj”. G. Lazar je naglasio da se nekadašnje sile Antante ne izvinjavaju Mađarima i da ne pokazuju znake suočavanja sa prošlošću. G. Lazar je naveo da Mađarska ne zahteva reviziju granica, niti “povratak zemlje”.

Istom prilikom zamenik predsednika Vlade Mađarske g. Žolt Šemjen izjavio je da se “Trijanonska tragedija desila, jer je na vlast došla vlada koja nacionalno postojanje nije smatrala vrednošću i koja je namerno razbila vojsku, državnu upravu i paralizovala odbrambeni refleks mađarske nacije”.

U istupima mađarskih ministara vidljivo je stereotipno šovinističko predstavljanje vlastite nacije kao isključivo žrtve, a nipošto kao egzekutora. Ministri nisu pomenuli poraze mađarske vojske na Volgi i na Donu, gde se Mađarska borila kao Hitlerov saveznik. Niti su pomenuli masovno fizičko istrebljenje mađarskih Jevreja i Roma pod vlašću Ferenca Salašija, u sklopu prethodnog pokušaja da se ispravi “Trijanonska nepravda”.

Na centralnoj manifestaciji povodom Dana nacionalnog zajedništva, održanoj 3. juna 2017. u Bačkim Vinogradima, bili su prisutni dr Atila Pinter, ambasador Mađarske u Beogradu, dr Janoš Babić, generalni konzul Mađarske u Subotici, g. Ištvan Pastor, u svojstvu predsednika Saveza vojvođanskih Mađara, kao i g. Jene Hajnal, predsednik Mađarskog nacionalnog saveta.

G. Karolj Dudaš, predsednik Saveta Saveza vojvođanskih Mađara, ovom prilikom je izjavio da je koren drva jabuke, koje je u Bačkim Vinogradima posađeno 2012. godine, simbol zajedništva mađarstva, a da su plodovi simbol obnove nacije. G. Dudaš je jabuku nazvaonašim sakralnim voćem, koje nas podseća gde nam je dom, koja nam je domovina i ako se izgubimo pomaže nam da se kući vratimo“.

Izjava g. Dudaša o Mađarskoj kao domovini (a ne kao o zemlji matici) vojvođanskih Mađara otvoreno je iredentistička. G. Ištvan Pastor, predsednik Skupštine Autonomne pokrajine Vojvodine, nije našao za shodno da reaguje na izjavu kojom se derogira Vojvodina i koja negira teritorijalni integritet Republike Srbije. G. Pastor, predsednik Skupštine Autonomne pokrajine Vojvodine, od 2014. do danas povremeno koristi iredentistički izraz “Delvidek” za područje Autonomne pokrajine Vojvodine.

CRCD ima svako moralno pravo da govori o oživljavanju mađarskog iredentizma (i među vojvođanskim Mađarima), pošto je CRCD prvi, 2002. godine, objavljivao tekstove na srpskohrvatskom, mađarskom i engleskom jeziku o pogromu vojvođanskih Mađara 1944. godine. CRCD je, takođe, prvi obavestio javnost Srbije i svetsku javnost o masovnim incidentima nad nacionalnim manjinama, uključujući i mađarsku manjinu, od 2003-2005. godine. CRCD se posebno bavio anti-mađarskim ispadima u Temerinu, koji su trajali sve do februara 2013. godine.

Sada CRCD upozorava javnost da ponašanje Vlade Mađarske, odsustvo činjenja Vlade Srbije, i ponašanje rukovodstva Saveza vojvođanskih Mađara i Mađarskog nacionalnog saveta vode pogoršanju međunacionalnih odnosa, posledično, mogućem pogoršanju položaja mađarske nacionalne manjine u Vojvodini, posebno u krajevima gde etnički Mađari čine manjinu u ukupnom stanovništvu. U ovim krajevima živi oko dve petine ukupnog broja vojvođanskih Mađara.

za CRCD

Vladimir Ilić,

predsednik Upravnog odbora